بخش دلچسب هر سفر، لحظهای است که در یکی از سوغاتیفروشیهای داخل شهر یا کنار جاده مازندران توقف میکنید و برای خودتان و عزیزانتان چیزی میخرید که بوی شمال را تا مدتها زنده نگه دارد. مازندران با آبوهوای معتدل و خاک حاصلخیزش، هم در زمینه خوراکیها و هم در حوزه صنایعدستی، انتخابهای فراوانی پیش روی گردشگران میگذارد. در این مطلب بر شناختهشدهترین و اصیلترین سوغات مازندران، از محصولات برنجی گرفته تا شیرینیهای سنتی و دستبافتههای محلی اشاره میکنیم؛ و حتی محصولاتی که شاید به عنوان سوغات به آن فکر نکرده باشید.
چرا سوغات مازندران اینقدر متنوع است؟
رطوبت بالا، بارش فراوان و خاک غنی این استان باعث شده هم کشاورزی و هم صنایع دستی وابسته به مواد طبیعی در این منطقه رونق زیادی داشته باشند. از برنج و چای گرفته تا چوب جنگلهای هیرکانی و الیاف پشمی دامهای محلی، همه این نعمتها دستمایهی هنرمندان و کشاورزان مازندرانی برای تولید محصولاتی شده که امروز به عنوان سوغات این استان شناخته میشوند.
برنج و فرآوردههای آن؛ سوغاتی اصیل و پرکاربرد مازندران:
وقتی صحبت از سوغات مازندران میشود، برنج اولین چیزی است که به ذهن اکثر مسافران میرسد.
برنج مازندران
ارقامی مانند برنج طارم هاشمی که در شهرهایی مازندران کشت میشوند، بهخاطر عطر خاص و دانههای بلند و معطرشان در سراسر کشور زبانزد هستند. رطوبت هوا و کیفیت خاک این منطقه باعث میشود برنج مازندران نسبت به بسیاری از مناطق دیگر ایران طعم و بویی متفاوت داشته باشد؛ به همین دلیل بیشتر مسافرانی که به شمال سفر میکنند، چند کیلو برنج محلی را در فهرست خریدشان قرار میدهند. این محصول بهراحتی قابل حمل است، به یخچال نیاز ندارد و برای مدت طولانی کیفیت خود را حفظ میکند.
آرد برنج محلی
فقط برنج از سوغات شمال نیست. آرد برنج یکی دیگر از سوغاتیهای کاربردی این استان است که کمتر به آن پرداخته میشود، در حالی که پایه بسیاری از شیرینیهای سنتی شمالی مانند شیرینی آب دندون یا برنجی، نان کماج، حلوا و فرنی همین آرد برنج محلی است. کسانی که علاقهمند به آشپزی خانگی هستند، میتوانند با خرید آرد برنج تازهآسیابشده مازندران، طعم اصیل شیرینیهای شمالی را در آشپزخانه خودشان تجربه کنند. این محصول در بسیاری از آسیابهای سنتی شهرهای شمالی به همان روش قدیمی تهیه میشود و از نظر کیفیت با نمونههای صنعتی قابل مقایسه نیست.
سبوس فرآوری شده برنج
سبوس برنج که از پوسته بیرونی دانه برنج در فرایند تبدیل شلتوک به برنج سفید بهدست میآید، این روزها به عنوان یک محصول جانبی ارزشمند مورد توجه قرار گرفته است. این ماده که سرشار از فیبر، ویتامینهای گروه B و آنتیاکسیدان است، هم در تغذیه روزمره و هم در تولید روغن سبوس برنج کاربرد دارد. گردشگرانی که به سلامتی و تغذیه سالم اهمیت میدهند، میتوانید سبوس برنج مازندران را به عنوان یک سوغاتی سالم انتخاب میکنند که هم سبک است و هم نیازی به شرایط نگهداری خاص ندارد.
پیشنهاد خرید: فروشگاه اینترنتی رویسا، انواع برنج محلی، برنج قهوه ای، برنج سیاه، انوع آرد برنج، آرد آماده حلوا، پودر فرنی و سبوس برنج را در قالب پکیجهایی به عنوان سوغات با بسته بندی مناسب هدیه آماده کرده که میتوانید از لینک زیر مشاهده و تهیه کنید:
بیشتر بخوانید: برنج کشت اول بهتر است یا دوم ؟
شیرینی و خوراکیهایی که باید امتحان کنید و سوغات ببرید:
کلوچه و کوکی
شاید بتوان گفت کلوچه پرطرفدارترین سوغاتی شمال ایران است. این شیرینی مغزدار که از آرد، تخممرغ، شکر، روغن، دارچین، جوز هندی و گردو تهیه میشود، در شهرهایی مثل لاهیجان، فومن و لنگرود شهرت ویژهای دارد، اما امروز در اکثر شهرهای شمالی از جمله مازندران هم پخته میشود. کوکی هم نسخهای متفاوت از همین خانواده است که با ترکیب گردو، کاکائو، وانیل، کره و کشمش، طعمی غنیتر و مغزدارتر دارد. توصیه میشود هنگام خرید از فروشنده بخواهید بستهبندی سلفونی محکمی برایتان انجام دهد تا تازگی شیرینی حفظ شود.
نان کماج و حلوای اوماج
نان کماج، نوعی پنکیک سنتی است که از آرد، شیر و شکر و گاهی گلاب یا زعفران تهیه میشود و بافتی نرم و طعمی ملایم دارد. حلوای اوماج نیز از دیگر دسرهای مقوی مازندرانی است که با آرد، کره، شکر و زعفران پخته میشود و به دلیل ترکیبات انرژیزا، معمولاً برای جشنها و مناسبات خاص تهیه میشود.
حتی میتوانید آرد حلوای آماده را هم از شمال تهیه کنید.
برنجک، رشته به رشته و قماق
برنجک میانوعدهای سبک و مغذی است که از دانههای برنج پفکیشده، روغن، شکر و نمک ساخته میشود و طرفداران زیادی دارد. رشته به رشته یا رشته برشته، شیرینی نازک و پفکی از آرد برنج و شکر است که با هل و روغن ترکیب میشود. قماق هم نان محلی بدون شیرینکنندهای است که از آرد گندم، تخممرغ، سبزیجات معطر و گردو تهیه میشود و بیشتر همراه پنیر و مربا مصرف میشود.
چای شمال
اگرچه لاهیجان به عنوان پایتخت چای ایران شناخته میشود، اما کشت چای در شهرهای دیگر شمالی از جمله رامسر و تنکابن در مازندران هم رواج دارد. چای شمال به دلیل عطر طبیعی و طعم متفاوتش، یکی از پرفروشترین سوغاتیهایی است که مسافران با خود به شهرهای دیگر میبرند؛ نگهداری آن ساده است و نیازی به یخچال ندارد.
زیتون، ترشیجات و رب انار
زیتون پرورده و روغن زیتون شمال از دیگر محصولاتی هستند که طرفداران زیادی دارند و در اغلب فروشگاهها امکان تست کردن طعمهای مختلف آن قبل از خرید وجود دارد. ترشیهای شمالی، بهخصوص ترشی همراه با رب انار، ترکیبی از طعم ترش و شیرین را به سفرهها اضافه میکند و معمولاً همراه کباب یا پلو سرو میشود. رب انار نیز در غذاهایی مثل فسنجان و اناربیج کاربرد فراوان دارد و بهراحتی قابل حمل است.
ماهی شمال
برای علاقهمندان به غذای دریایی، ماهی سفید و ماهی کولی از محبوبترین انواع ماهی مازندران هستند. قزلآلا، ماهی آزاد، ازونبرون و سوف هم در بازارهای محلی به وفور یافت میشوند. ماهی دودی و ماهی شور از فرآوردههای ماندگارتر این محصول هستند که برای سفر و حمل به شهرهای دیگر مناسبترند، هرچند ماهی تازه به یخچال نیاز دارد.
حتما امتحان کنید: طرز تهیه کدو پلو مازندرانی
صنایعدستی مازندران؛ سوغاتیهایی که سالها ماندگارند:
حصیربافی
حصیربافی یکی از قدیمیترین صنایع دستی بشر است و مازندران، بهخصوص مناطق غربی این استان و شهرهایی مثل رامسر، در این هنر شهرت خاصی دارد. از نی و گیاهانی مانند گاله و واش برای بافت کلاه، سبد و زیرانداز استفاده میشود. این محصولات به دلیل سبکی و مقاومت در برابر رطوبت، هم کاربردی هستند و هم بهعنوان یادگاری فرهنگی ارزش زیادی دارند.
جاجیمبافی و گلیمبافی
روستای آلاشت در سوادکوه به عنوان شهر ملی جاجیم شناخته میشود؛ جایی که از الیاف پشمی و پنبهای رنگارنگ، زیراندازهایی با طرحهای الهامگرفته از طبیعت بافته میشود. گلیمبافی هم در بیشتر شهرهای مازندران رواج دارد و بسته به نوع دستگاه، طرحهای سادهباف، چرخیباف یا سوزنی بهدست میآید.
چادرشببافی و نمدمالی
چادرشب یا لاونبافی که در رامسر، آلاشت، لفور و هزارجریب بهشهر تولید میشود، پارچهای نرم و ضخیم با طرحهای مربعی و مستطیلی رنگارنگ است که زمانی بخش مهمی از جهیزیه دختران شمالی بهحساب میآمد. نمدمالی نیز هنری قدیمی است که در آن الیاف پشمی بدون بافتن، تنها با فشار دست یا پا فشرده میشوند تا محصولاتی مانند کلاه، کوله و زیرانداز بهوجود آید. این محصول به دلیل هزینه بالای مواد اولیه و فرایند دشوار تولید، معمولاً قیمتی بالاتر از سایر صنایعدستی دارد.
سفالگری
شهرهایی مثل بهنمیر، جویبار و قائمشهر از مراکز اصلی تولید سفال در مازندران هستند. این هنر که قدمتی هزارانساله دارد، امروز در قالب ظروفی مانند کوزه، گلدان و بشقاب با طرحهای ساده و رنگهای طبیعی عرضه میشود و برای کسانی که به دنبال یک یادگاری اصیل و کاربردی هستند، گزینهای مناسب است.
محصولات چوبی و لاکتراشی
جنگلهای انبوه مازندران زمینهساز رونق صنایع چوبی در این استان شدهاند. جعبه جواهرات، صفحه و مهره شطرنج، قلیانهای سنتی، قندان و مجسمههای حیوانات از جمله محصولاتی هستند که هنرمندان محلی از چوب بلوط و گردو میسازند. لاکتراشی هم شاخهای تخصصیتر از همین هنر است که در آن وسایلی مثل ملاقه، کتری چوبی و قندشکن با کندهکاری دقیق تولید میشوند و در صورت نگهداری درست، عمری بیش از صد سال خواهند داشت.
پارچهبافی، موجبافی و جوراببافی
پارچهبافی سنتی مازندران که زمانی با دستگاههای دووردی و چهاروردی انجام میشد، امروز با دستگاههای ژاکارد پیشرفتهتر ادامه دارد و پارچههایی برای دوخت روسری، لباس محلی و رومیزی تولید میکند. موجبافی نیز با استفاده از پشم، محصولاتی مثل پتو و سجاده میبافد و به دلیل ارزان بودن مواد اولیه، در روستاهای زیادی رایج است. جورابهای دستباف روستای آلاشت هم برای فصل سرد سال گزینهای گرم و اصیل به شمار میآیند.
بهترین بازارها برای خرید سوغات مازندران کجاست؟
برای خرید سوغاتی اصیل، بهتر است سراغ بازارهای محلی و سنتی بروید تا مراکز خرید مدرن.
بازار صنایعدستی بابلسر، نمایشگاه سوغات و صنایعدستی متلقو، بازارچههای نکا و بهشهر، بازار ترکمنهای ساری و بازار روز نوشهر از جمله مکانهایی هستند که میتوانید محصولات دستساز و خوراکیهای محلی را با کیفیت مناسب و قیمت منصفانه تهیه کنید. همچنین بازارهای کنار جاده در مسیر چالوس، عباسآباد، تنکابن و رامسر پر از سوغاتیفروشیهایی هستند که هرکدام محصولی خاص همان منطقه را عرضه میکنند.
البته غیر از بازارهای سنتی فروشگاههایی هم هستند که میتوانید به صورت آنلاین سوغاتی خود را تهیه کنید، مانند فروشگاه اینترنتی رویسا در بابل. برای خرید روی لینک زیر کلیک کنید:
حرف آخر
سوغات مازندران فقط به چند خوراکی معروف محدود نمیشود. از برنج، آرد برنج و سبوس برنج گرفته تا کلوچه و کوکی، چای، زیتون و ماهی، و در کنار آنها صنایعدستی متنوعی مثل حصیربافی، جاجیم، سفالگری و محصولات چوبی، هرکدام میتوانند یادگاری خاصی از سفر شما به شمال باشند.
مطالب مرتبط:
طرز تهیه شیرینی مازندرانی آغوزکنا
طرز تهیه آش رشته شمالی
